Mapy codzienności

Mapy codzienności to opracowana przez Amerykanów metoda angażowania uczniów i uczennice w życie społeczne i publiczne. Opowiadał o niej dr Spencer Clark podczas webinarium programu "Edukacja o polityce", które można obejrzeć tutaj >>

Serdecznie zapraszamy do zastosowania metody tworzenia map codzienności podczas zajęć z zakresu edukacji o polityce. Zajęcia poświęcone tworzeniu map codzienności mają na celu:

  • rozwijają u uczniów i uczennic świadomość miejsca i przestrzeni, w której żyją oraz ich tożsamości;
  • wyjaśniają uczniom i uczennicom, skąd się biorą ich poglądy polityczne, umożliwiają ich interpretację;
  • czynią tematy ze sfery spraw publicznych autentycznymi i bliższymi uczniom i uczennicom - pokazują związek i wpływ polityki na codzienne życie młodzieży;
  • angażują uczniów i uczennice do dyskusji o miejscu, w którym żyją, ich najbliższym otoczeniu;
  • zachęcają uczniów i uczennice do zainteresowania się otaczającym światem.

Proponowany przebieg zajęć:
1. Tydzień lub dwa tygodnie przed planowanymi zajęciami, poproś uczniów i uczennice o stworzenie w domu swojej mapy codzienności (każdy uczeń i każda uczennica przygotowuje własną mapę), czyli mapy okolicy, w której żyją. Na swoich mapach uczniowie i uczennice zaznaczają 10-20 znaczących miejsc/przestrzeni związanych z ich życiem i codziennymi doświadczeniami, czyli miejsca w okolicy, w której żyją, które są dla nich z jakiegoś powodu ważne (uczniowie mogą oznaczać te miejsca, np. swoimi zdjęciami z tych miejsc lub symbolami, z którymi kojarzą im się te miejsca).

2. Podczas zajęć, kiedy wszyscy uczniowie i uczennice przychodzą na lekcje ze stworzonymi przez siebie mapami codzienności, poproś uczniów i uczennice, aby (w grupach lub na forum klasy) kolejno przedstawiali Tobie i rówieśnikom swoje mapy, nazywając ważne dla nich miejsca oraz określając, co dla nich znaczy każde miejsce, dlaczego uwzględnili je na mapie. Zadawaj uczniom i uczennicom pytania pomocnicze:

  • Dlaczego uwzględniłeś/łaś to miejsce na mapie?
  • Dlaczego w nim bywasz?
  • Co tam robisz?
  • Co mapa mówi o Twoim życiu, priorytetach, osobowości, tożsamości?

3. Po prezentacji wszystkich map, podziel uczniów i uczennice na grupy. Uczniowie i uczennice w swoich zespołach porównują ze sobą swoje mapy oraz określają to, co jest wspólne dla ich map:

  • wspólne miejsca
  • wspólne przestrzenie 
  • wspólne relacje
  • wspólne znaczenie miejsc
  • wspólne cechy

Następnie, po określeniu wspólnych miejsc i cech na mapach, uczniowie i uczennice w grupie dyskutują:

  • Dlaczego te miejsca/przestrzenie są wspólne?
  • Jakie mają wspólne znaczenie w naszych życiach?
  • Czy istnieją dla nich alternatywy?

4. Po pracy w grupach poproś uczniów i uczennice, aby na forum klasy przedstawili swoje zespołowe wnioski. Następnie wspólnie określcie, jakie miejsce w Waszej miejscowości jest istotnym, wspólnym miejscem dla całej klasy, wszystkich uczniów i uczennic (np. szkoła, park, skatepark, basen, supermarket, rynek, itd.). Gdy określicie już, które miejsce jest najważniejszym, wspólnym miejscem dla wszystkich uczniów, spróbujcie zastanowić się, co to miejsce znaczy:

  • dla uczniów i uczennic osobiście
  • dla ich rodziców
  • dla ich przyjaciół
  • dla całej społeczności/wszystkich mieszkańców

Zapisujcie swoje wnioski na tablicy. Gdy wspólnie określicie, co to miejsce znaczy dla całej społeczności, spróbuj przenieść dyskusję z poziomu tego miejsca na uczniowskich mapach codzienności na poziom lokalny, następnie regionalny oraz centralny – jakie decyzje polityczne mogą wpływać na to miejsce, a tym samym na życie uczniów, ich rodziców, przyjaciół czy wszystkich mieszkańców? W ten sposób, pokażesz uczniom i uczennicom, że polityka: rząd, władze samorządowe, stanowione prawo mają realny wpływ na ich codzienność, na miejsce, w którym żyją i które jest dla nich ważne.

PRZYKŁADY:
Wspólnie określone w klasie miejsce: ryneczek/bazarek
Dyskusja o znaczeniu tego miejsca dla uczniów, ich rodziców, przyjaciół, mieszkańców: Niektórzy z uczniów w klasie okazali się dziećmi rolników dostarczających/sprzedających produkty na bazarku, co wpłynęło na zmianę postrzegania znaczenia ryneczku wśród wszystkich uczniów w klasie: okazało się podczas dyskusji, że korzystanie z ryneczku przez uczniów i kupowanie na nim produktów ma wpływ i realne przełożenie na życie (np. wysokość dochodów) ich kolegów i koleżanek z klasy
Przeniesienie dyskusji na szerszy poziom (lokalny/regionalny/centralny): Dyskusja z uczniami, jak ma się sprzedaż produktów dostarczanych przez lokalnych rolników na lokalnym ryneczku do konkurencji sklepów wielkopowierzchniowych, których często właścicielami są zagraniczne korporacje? Czy państwo powinno w jakiś sposób regulować rynek handlu? Jaki wpływ na środowisko mają produkty dostarczane przez lokalnych rolników na bazarek, a jakie konsekwencje dla środowiska mają wielkie farmy produkujące tony żywności do sklepów wielkopowierzchniowych? Czy państwo powinno wspierać mikro-producentów żywności, czyli rolników z małymi gospodarstwami rolnymi?

Wspólnie określone w klasie miejsce: skatepark
Dyskusja o znaczeniu tego miejsca dla uczniów, ich rodziców, przyjaciół, mieszkańców: W czasie dyskusji okazało się, że wszyscy uczniowie korzystają ze skateparku i jest to ich młodzieżowe, lokalne miejsce spotkań, podczas którego widują się także z rówieśnikami z innych szkół. Niestety często jest tam dość tłumnie, nie wszyscy korzystają z ramp zgodnie z przeznaczeniem, a duża część uczniów bardzo by chciała zamienić tę przestrzeń na lokalne miejsce młodych ludzi, z młodzieżowym muralem, ławkami do spotkań, itd.
Przeniesienie dyskusji na szerszy poziom (lokalny/regionalny/centralny): Dyskusja z uczniami, jakie oni, jako niepełnoletni obywatele i mieszkańcy Waszej miejscowości, mają prawa i możliwości wpływu na władzę? Jakie narzędzia można wykorzystać, aby wpłynąć na decyzje burmistrza czy prezydenta miasta o dalszym zagospodarowaniu tego miejsca, zgodnie z potrzebami młodzieży? Czy młodzi, niepełnoletni ludzie powinni posiadać swoją reprezentację przed Radą Miejską, np. Młodzieżową Radę Miejską? Co zrobić, aby głos młodych ludzi był bardziej słyszalny przez władzę? Czy należy obniżyć wiek, w którym obywatele nabywają prawa wyborcze do 16. roku życia?
 

Serdecznie zapraszamy do korzystania z metody oraz przesyłania nam relacji z tego, jak sprawdziły się zajęcia z wykorzystaniem map codzienności w Twojej klasie - jesteśmy bardzo ich ciekawi!