Media krajowe w ocenie Polaków i Europejczyków

Wolność mediów zagwarantowana jest wszystkim obywatelom Polski w konstytucji RP (art. 14, Dz.U. 1997, nr 78 poz. 483 z późn. zm.), a szacunek do wolności i pluralizmu mediów jest wpisany do Karty Praw Podstawowych wszystkich obywateli Unii Europejskiej (art. 11).

Wolne i pluralistyczne media odgrywają niezwykle istotną rolę przy ochronie praw człowieka czy realizacji zasad demokratycznego państwa prawa. Mimo to, większość Polaków i Europejczyków uważa, że media krajowe pozostają pod naciskiem politycznym lub handlowym.

W październiku 2016 r. przeprowadzono badania sondażowe Eurobarometr w 28 krajach członkowskich UE, pytając obywateli o ich zaufanie do mediów krajowych oraz ocenę niezależności mediów.

Polacy nieco gorzej oceniają stopień pluralizmu i niezależności w mediach krajowych niż respondenci w całej UE. 66% Europejczyków, a 61% Polaków uważa, że media krajowe zapewniają różnorodność poglądów politycznych. Zdecydowanie gorzej wypada ocena niezależności mediów krajowych – 57% Europejczyków i 62% Polaków nie zgadza się ze stwierdzeniem, że informacje, które podają media krajowe są wolne od nacisków politycznych i handlowych.

Polacy mniej ufają mediom krajowym niż średnia Europejczyków – tylko 44% Polaków, a 53% Europejczyków uważa, że media krajowe podają wiarygodne informacje.

Najbardziej wiarygodnym typem mediów wg Polaków jest radio (61% wskazań respondentów), nieco mniej wiarygodnie oceniane są media społecznościowe (portale społecznościowe, blogi) – 53% wskazań, gazety (50% wskazań) i telewizja (46% wskazań). Inaczej stopień wiarygodności mediów oceniają respondenci we wszystkich 28 krajach UE: Europejczycy za najbardziej wiarygodne typy mediów oceniają radio (66% wskazań) oraz gazety i telewizja (po 55%). Media społecznościowe w opinii Europejczyków są najmniej rzetelnym przekaźnikiem informacji (32% wskazań).

Polacy, podobnie jak średnia respondentów dla wszystkich państw UE, rzadko bierze udział w debatach prowadzonych w mediach społecznościowych np. poprzez zamieszczanie komentarzy. Jednak aż 38% Polaków i 40% Europejczyków spotyka się z mową nienawiści w mediach społecznościowych, natomiast 1 na 10 Polaków doświadcza takich sytuacji bardzo często.

Wyniki badań Eurobarometru 452 "Pluralizm mediów i demokracja" dla Polski można znaleźć tutaj>>

Sondaż Eurobarometru sprawdzający ocenę wolności i pluralizmu mediów wśród Europejczyków może być znakomitym punktem do dyskusji podczas zajęć lekcyjnych na temat niezależności mediów w Polsce. Zapraszamy do omówienia wyników badań z uczniami przy wykorzystaniu następujących pytań:

  • W jaki sposób media zapewniają różnorodność poglądów politycznych? Czy w polskich mediach te zasady są przestrzegane?
  • W jaki sposób rozpoznać, że dana informacja przekazywana przez media jest zabarwiona emocjonalnie lub stronnicza? Jak rozróżnić opinie od faktów?
  • W jaki sposób zapewnić niezależność mediom w Polsce? Czy media finansowane ze źródeł prywatnych lub państwowych mogą pozostawać niezależne?
  • Które z typów mediów, w ocenie uczniów, pozostają w Polsce najbardziej wiarygodnym źródłem informacji? Dlaczego?
  • Dlaczego, w opinii uczniów, Polacy tak wysoko cenią za wiarygodność media społecznościowe w przeciwieństwie do większości Europejczyków?
  • Czy uczniowie spotkali się kiedykolwiek w Internecie z mową nienawiści? W jaki sposób można ograniczać to zjawisko?
  • Czy działania na rzecz zachowania pluralizmu i niezależności mediów powinny być podejmowane przez organy krajowe czy na poziomie Unii Europejskiej? Jakie inicjatywy na rzecz zachowania wolności mediów może podejmować rząd, a jakie Komisja Europejska?