Materiały pomocnicze do zajęć o podatkach

Czy podatki w Polsce powinny być obniżane, czy podwyższane?

Stanowiska polskich think-tanków

 

Centrum im. Ignacego Daszyńskiego

Podatki stanowią od wieków podstawowy mechanizm zdobywania przez władzę publiczną środków na realizację strategicznych interesów państwa. Podatki, dopasowane do możliwości finansowych poszczególnych grup społecznych i zawodowych, zapewniają uzyskanie większej spójności społecznej oraz redukują napięcia między oczekiwaniami grupowymi a faktycznymi możliwości finansowymi państwa. Doświadczenia ostatnich 30 lat wskazują, że obniżanie podatków zmniejsza poziom akceptacji podstaw demokratycznych we współczesnych państwach europejskich.

Instytut Obywatelski

Podatki w Polsce nie są niskie i nie powinny być podwyższane. Są natomiast bardzo skomplikowane i czasem niesprawiedliwie rozłożone. Na finanse publiczne trzeba patrzeć z innej perspektywy. Po pierwsze, trzeba właściwie definiować zadania państwa. Po drugie, trzeba przyjąć założenie, że jedynym i skutecznym sposobem na trwałe podwyższenie dochodów państwa, jest przyspieszenie wzrostu gospodarczego dzięki przedsiębiorczości Polek i Polaków. Im więcej firm, im więcej aktywności gospodarczej – tym większe wpływy państwa, pozwalające coraz lepiej realizować jego właściwie zdefiniowane zadania.

Instytut Sobieskiego

Tak jak są różne rodzaje podatków, tak wiele jest odpowiedzi na to, czy podatki powinny być obniżane czy podwyższa. Ogólnie rzecz ujmując, niższe podatki są kojarzone z większą ściągalnością i większą konkurencyjnością gospodarki. Dopóki Polska chce pozostać atrakcyjnym krajem do inwestycji w oparciu o niższe koszty, to utrzymanie niższych podatków jest uzasadnione. Z biegiem czasu i zmianą modelu rozwoju będzie można je podwyższyć.

Klub Jagielloński

Temat podatków od zawsze budzi wiele kontrowersji. Z jednej strony są one narzędziem dzięki któremu państwo jako wspólnota jest w stanie zaspokajać potrzeby swoich obywateli. Z drugiej wywołuje szereg negatywnych emocji, związanych z przekazywaniem części swoich dochodów przez mieszkańców danego kraju.

(…) Pytanie czy podatki w Polsce powinny być podniesione czy podwyższone powinno skupiać się na dwóch zasadniczych kwestiach. Po pierwsze czemu służyć miałaby zmiana zasad opodatkowania, po drugie na czym konkretnie miałaby polegać.

Podatki będące formą umowy społecznej mogą zostać obniżone jeżeli sytuacja gospodarcza kraju na to pozwala. Natomiast podwyżka podatków powinna być jasnym komunikatem dla obywateli, że dobro wspólne tego wymaga.

Obecna sytuacja gospodarcza w Polsce wskazuje na możliwość obniżenia podatków, szczególnie podatku pośredniego. Dobra koniunktura gospodarcza powoduje wzrost cen towarów i usług co jednocześnie generuje większe wpływy z podatku VAT.

Krytyka polityczna

To zależy które. Przede wszystkim podatki powinny być sprawiedliwiej rozłożone – ich ogólna wysokość (tzn. suma pieniędzy obywateli, które przechodzą przez państwo i samorządy) w Polsce jest przeciętna na tle innych krajów UE i taka mogłaby pozostać. Problemem jest to, kto i ile ich płaci: ludzie zamożni płacą ich stosunkowo mało (ze względu na niską progresję PIT, niski podatek spadkowy, praktyczny brak podatku majątkowego, niskie podatki od dochodów z kapitału, możliwość płacenia podatku liniowego przez tzw. samozatrudnionych, górny próg odprowadzania składki na ZUS, możliwość „wrzucania w koszty” różnych wydatków przez właścicieli firm), ludzie niezamożni zaś stosunkowo dużo (mamy bardzo niską kwotę wolną, szybko wpadamy w drugi próg PIT, zbyt dużą część wpływów do budżetu stanowi podatek VAT, który – proporcjonalnie – najbardziej obciąża ubogich, wydających całe swe dochody na konsumpcję).

 

Stanowiska partii politycznych

 

Program Prawa i Sprawiedliwości, 2014

"Priorytetem jest zbudowanie nowego systemu podatkowego. (…) Zostanie przyjęty kodeks podatkowy, który ustabilizuje politykę podatkową państwa opartą na zasadzie 3P – podatki prorozwojowe, przejrzyste, proste. System podatkowy musi wyeliminować z polskiego życia patologie unikania opodatkowania i nakładania relatywnie większych danin na podatników osiągających niższe dochody. (…) nowy system podatkowy będzie oparty na zasadzie solidarności społecznej." s. 83
"Aby zapewnić wzrost dochodów budżetowych, trzeba powrócić do niższych stawek VAT. Posunięcie to z jednej strony zmniejszy obciążenia podatkowe obywateli, szczególnie osób uzyskujących przeciętne dochody, a z drugiej strony przyczyni się do uczciwego rejestrowania obrotów. Wprowadzimy również mechanizm częściowego zwrotu VAT w niektórych przypadkach. (...) Z myślą o zachęcaniu do inwestowania oszczędności w rozwój polskiej gospodarki i rynku pracy wprowadzimy trzecią stawkę w podatku PIT – 39% od dochodów powyżej 300 tys. zł rocznie (…). Podatników osiągających najniższe dochody należy wspierać za pomocą systemu podatkowego. Będziemy podwyższać kwotę wolną od podatku, co roku o jedną dziesiątą, tak długo aż dochód zwolniony nie osiągnie poziomu minimum egzystencji. Oznacza to podwojenie kwoty wolnej z 3091 zł rocznie do ok 6000 zł rocznie. (…) Wprowadzimy 15-procentową stawkę CIT dla mikroprzedsiębiorców zatrudniających co najmniej trzech pracowników na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem równym średniej krajowej." s. 84

Źródło: http://pis.org.pl/document/archive/download/128

Polska przyszłości - Program Platformy Obywatelskiej 2015

"Docelowo każdy obywatel, zatrudniony na jednolitym kontrakcie, będzie płacił tylko jeden podatek dochodowy. W jego przypadku zlikwidujemy składki ZUS i NFZ. (…) W przypadku osób o niskich dochodach stawka podatku będzie kształtowała się na bardzo niskim poziomie – nawet 10 proc. Pozwoli to wielu Polakom wrócić na legalny rynek pracy i tym samym uzyskać ubezpieczenia społeczne i zdrowotne." s. 11
"(…) Maksymalna suma podatków i składek ulegnie obniżeniu z obecnych 43,5% do 39,5%. Dochód do opodatkowania będzie wyliczany na osobę w gospodarstwie domowym – co oznacza, że rodziny z dziećmi będą płacić dużo mniej. (…) Wypełnimy nasze zobowiązanie, obniżając stawki podatku VAT o jeden punkt procentowy z początkiem roku 2017." s. 12

Źródło: http://www.platforma.org/aktualnosc/42974/program

Program Nowoczesna Polska dla każdego

"Zmniejszymy podatki. Jednocześnie zachowamy progresję podatku dochodowego (PIT), zmniejszając progi z 18 do 16 proc. i z 32 do 26 proc. Docelowo – ale dopiero gdy pozwoli na to odbudowa finansów państwa po zbyt rozrzutnej polityce ostatnich lat – wprowadzimy podatek liniowy z wysoką kwotą wolną. Każdy Polak, którego dochód po opłaceniu składki zdrowotnej jest poniżej minimum socjalnego, otrzyma zwrot podatku PIT." s.41
"Dokonamy przeglądu systemu podatkowego i jego korekty, by nadmierne obciążenia nie dusiły rozwoju firm. Obniżymy stawkę CIT do 16 proc., by firmy większą część zysków mogły przeznaczać na inwestycje." s. 66
"Obniżymy i ujednolicimy podatek VAT. Początkowo wprowadzimy dwie stawki, 10 proc. i 20 proc., a docelowo jedną na poziomie 16-18 proc. Uszczelni to system podatkowy i zwiększy skuteczność administracji podatkowej." s. 73

Źródło: https://nowoczesna.org/wp-content/uploads/2016/09/Program-Nowoczesnej.pdf 

Strategia zmiany - Kukiz'15 Potrafisz Polsko!

"Doprowadzimy do zasadniczej zmiany polskiego systemu podatkowego. Obniżymy podatki i składki obciążajace tych, co dopiero wchodzą na rynek pracy, polskie rodziny oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. Ewentualne straty dla budżetu zrównoważymy przez uczciwe opodatkowanie wielkich korporacji międzynarodowych." s. 20
"Reforma podatku PIT:
Roczny system przejściowy:
- Wprowadzenie na wzór brytyjski Inteligentnej Kwoty Wolnej od PIT w wysokości 10 tys. zł
Docelowy system:
- Całkowita likwidacja podatku PIT.
- Zastąpienie kilku składek ZUS i NFZ jedną płatnością na Fundusz Płac na wzór brytyjski (system PAYE).
Reforma podatku VAT:
Roczny system przejściowy:
- Wprowadzenie na wzór brytyjski liniowego 5% VAT na produkty pierwszej potrzeby: leki, żywność, ubranka dla dzieci, komunikację miejską i kolejową, dostęp do prasy.
Docelowy system:
- Wprowadzenie liniowego 0% VAT na produkty pierwszej potrzeby. (…)
Reforma podatku CIT:
- Zastąpienie skomplikowanego podatku CIT prostym 1% podatkiem przychodowym. (…)" s.21

Źródło: http://ruchkukiza.pl/klub-poselski/strategia-zmiany/ 

Program Polskiego Stronnictwa Ludowego

"Podatek rodzinny to ważna część promowanej przez nas polityki rodzinnej. Zastąpi on obecny podatek dochodowy od osób fizycznych. Rodzina będzie traktowana jako jednostka ekonomiczna. Przedmiotem opodatkowania będą łączne dochody rodziny – wynagrodzenie, emerytury itp., pomniejszone o koszty podatkowe – podobnie jak w przypadku PIT plus wypłacone dochody na rzecz osób trzecich, związane z jej funkcjonowaniem (opiekunowie, pomoc domowa, wydatki edukacyjne). Tak obliczona różnica będzie stanowić dochód, który podzielony przez liczbę członków rodziny – jednostek podatkowych – będzie przedmiotem opodatkowania."
Źródło http://www.psl.pl/rodzina/
"Duże firmy nie posiadają monopolu na innowacje. Nowatorskie pomysły rodzą się przede wszystkim w mniejszych firmach. Drzemie w nich niesamowity potencjał rozwojowy. Naszym celem jest uwolnienie tej energii. By mogły nawiązać równorzędną rywalizację z zagraniczną konkurencją musimy je jednak wspomóc. Mikro- i małe przedsiębiorstwa nie powinny płacić podatku CIT. Dzięki temu szybciej będą mogły rozwijać swoją działalność."
Źródło: http://www.psl.pl/gospodarka/