Opis materiału
Uczniowie często nie lubią pracować z podręcznikiem szkolnym. Ta niechęć może mieć kilka przyczyn:
- Trudny język – wiele podręczników jest napisanych w nieprzystępny, formalny sposób. Może to sprawiać, że treści są trudne do zrozumienia i mało angażujące.
- Przeładowanie informacjami – podręczniki szkolne często zawierają dużą ilość informacji, które uczniowie muszą przyswoić w krótkim czasie. Może to prowadzić do poczucia przytłoczenia i stresu, co skutkuje niechęcią do nauki.
- Brak praktycznego zastosowania – uczniowie mogą mieć trudności z dostrzeżeniem, do czego przydadzą im się informacje z podręcznika. Jeśli nie widzą związku między treściami z podręcznika a ich codziennym życiem, mogą tracić motywację do nauki.
- Sztywne struktury nauczania – praca z podręcznikiem często jest postrzegana jako obowiązek, który nie pozostawia miejsca na kreatywność ani samodzielne myślenie. Może to zniechęcać szczególnie tych uczniów, którzy wolą bardziej elastyczne i zróżnicowane metody nauki.
- Brak interakcji – podręczniki nie oferują interakcji ani natychmiastowej informacji zwrotnej, w przeciwieństwie do nowoczesnych technologii, takich jak aplikacje i gry edukacyjne. Może to sprawiać, że podręczniki słabiej angażują uczniów przyzwyczajonych do interaktywnych form nauki.
Dlatego tak istotne jest zaznajomienie ucznia z podręcznikiem, czyli z:
- jego budową, na przykład z pytaniami pod tekstem, podsumowaniami, grafikami, osiami czasu czy mapami
- rozłożeniem treści
- wyjaśnieniem, jak będziecie pracować z podręcznikiem na lekcji i w domu
- wyjaśnieniem, że nie wszystkie tematy będą realizowane (w podręczniku jest dużo więcej materiału niż obejmuje podstawa programowa)
Praca z podręcznikiem to nie tylko czytanie. Aktywności warto podzielić na:
- przed czytaniem:
- skanowanie tekstu – wstępne zapoznanie się tekstem, jego budową i organizacją treści; nie jest to czytanie całości
- pytania do tekstu – czytanie fragmentów tekstu i szukanie odpowiedzi na pytania
- wspólne przewidywanie, o czym będzie dany tekst – na podstawie tytułu i śródtytułów
- ”podchody” – karteczki rozklejone w klasie, na których znajdują się pytania do tekstu; uczniowie mogą pracować w grupach, parach czy samodzielnie
- „zwiastuny” lektury – krótkie wideo, mapa myśli z lukami do uzupełnienia w trakcie lektury pokazująca bohaterów i główne wydarzenia
- przewodnik po lekturze – zbiór informacji pozwalający zrozumieć czytany potem z przez ucznia tekst
- wstępne uczenie się – przygotowanie do czytania tekstu, np. słowniczek pojęć i najważniejszych zagadnień, mapa myśli pokazująca wszystkich bohaterow i relacje pomiędzy nimi (do lektury)
- w trakcie czytania:
- wspólne czytanie na głos i stop-klatki, by sprawdzać, czy uczniowie i uczennice rozumieją tekst
- jednozadaniowe podsumowania fragmentów tekstu – ważne by było to zdanie napisane samodzielnie, nie skopiowane z książki i jak najlepiej oddające sens danego fragmentu
- notowanie – mogą być to być różne formy, np. mapy myśli notatki obrazkowe, czy notowanie metodą Cornella
- tworzenie pytań – zapisywanie pytań do fragmentu przeczytanego tekstu, które pomogą w jego lepszym rozumieniu
- podkreślanie tylko słów kluczowych – jedno słowo w akapicie lub fragmencie; następnie budowanie z nimi zdań oddających sens danego fragmentu
- po czytaniu:
- autorefleksja uczniowska – Czego się dowiedziałam? Co przeżyłem w trakcie lektury?
- samoocena – Co było dla mnie trudne? Co łatwe? O czym chcę dowiedzieć się więcej?
- ocena koleżeńska
- odniesienie do życia – Jak to czytam łączy się z życiem?
- „3P”, czyli pomyśl, porozmawiaj i podziel się – aktywność do pracy w parach
Więcej ciekawych przykładów znajdziesz w książce “Uczyć (się) głębiej. Jak to zrobić na lekcji”, która jest dostępna w naszym sklepie https://sklep.ceo.org.pl/kategoria/uczenie-sie/uczyc-sie-glebiej-jak-to-zrobic-na-lekcji/
Praca z tekstem to trudna umiejętność. Warto wykorzystać na nią czas na lekcji, by uczniowie i uczennice lepiej radzili sobie w domu i dążyli do samodzielności. Czytanie ze zrozumieniem jest podstawą uczenia się wszystkich przedmiotów i warto ją świadomie oraz regularnie rozwijać.
Zapytaj swoich uczniów i uczennice, jak lubią się uczyć. Co pomaga im w uczeniu się? Jak uczą się najskuteczniej? Możesz zadać to pytanie na początku roku szkolnego i na zakończenie semestru. Dzięki temu sprawdzisz, czy coś się zmieniło – szczególnie jeśli planujesz wprowadzenie określonej strategii uczenia się czy pracy z tekstem.
Skorzystaj z karty pracy. Pobierz ją i wydrukuj.
—
Webinarium organizowane jest przy współpracy programu „Szkoła ucząca się”. Program ten jest przedsięwzięciem Centrum Edukacji Obywatelskiej i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, realizowanym przez CEO.
